Feeds:
Wpisy
Komentarze

Na listopadowej aukcji – Master Drawings, Prints before 1900, Watercolours, Miniatures – DA Dorotheum wystawiona zostanie miniatura, sygnowana polskim nazwiskiem Pienczykowska.

.

.

.

Caroline Pienczykowska (Lemberg 1790 geb.)
Bildnis eines Herrn mit grauem, gelockten Haar, signiert und datiert C. Pienczykowska pinx. 1817, Aquarell auf Elfenbein, 7 x 6 cm, gerahmt, (Hu)

Jest to praca Karoliny Pieńczykowskiej mało znanej artystki. Urodziła się ok. 1790 r. w polskiej rodzinie, prawdopodobnie mieszkającej w Austrii. Studiowała w Akademii Wiedeńskiej i pokazywała swoje miniatury na wystawach w latach 1820–1822. Wiadomo, że pracowała również w Pradze. Zmarła we Lwowie.

I tyle danych biograficznych.

W polskich zbiorach muzealnych znany jest nam jeden jej portret. Znajduje się w Muzeum Zamkowym w Pszczynie a pochodzi ze zbiorów Leona Dietz d’Arma architekta, kolekcjonera miniatur.

.

Zamieszczony opis mogę uzupełnić o informacje, że właśnie ta miniatura eksponowana była w 1894 roku,we Lwowie na „Wystawie Sztuki Polskiej od 1784 -1886” (poz.687 katalogu).

 

W monografii Leo R.Schidlofa znajdujemy inny męski portret.portret.

.

.

Prace Pieńczykowskiej rzadko pojawiają się na rynku.Obecnie w jednym z wiedeńskich antykwariatów sprzedawane dwie miniatury malarki. Z opisu dowiadujemy się, że mają przedstawiać – Prince Eduard v Lichnowsky and wife Eleonore.

.

 

Reklamy

Paweł I (1754-1801) był jedynym synem Piotra III i Katarzyny Wielkiej, który po śmierci matki w 1796 roku  wstąpił na carski tron Rosji. Jego pierwszą żona była Wilhelmina Luisa von Hessen-Darmstadt , która po przejściu na prawosławie przyjęła imię  Natalia Aleksiejewna  (ros.Наталья Алексеевна). Po jej śmierci  Paweł ożenił się po raz drugi. Jego małżeństwo z księżniczką Zofią Dorotą Wirtemberską zostało zaaranżowane przez Fryderyka II i cesarzową Katarzynę  w październiku 1776 roku. Zofia przeszła przed ślubem na prawosławie  przyjęła imię Maria Fiodorowna ( ros.Мари́я Фёдоровна ). Wraz z mężem wybudowała w Sankt-Petersburgu letnią rezydencję carów – pałac Pawłosk. Uważany za despotę Paweł I , zamordowany w swojej sypialni w 1801 roku. Do tego czasu małżonkowie spłodzili dziesięcioro dzieci.

 

.

Paul I, Tsar of Russia (1754-1801) Attributed to Gerik (active 18th century) c.1796-8

.

Przedstawione poniżej miniaturowe portrety czterech córek (Aleksandry, Heleny, Marii i Katarzyny) stanowią repliki pełnowymiarowych obrazów mieszczących się w pałacu Pawłosk, wykonanych przez Dymitrija Lewickiego (ros. Дми́трий Григо́рьевич Леви́цкий) , profesora malarstwa portretowego w Akademii Sztuk Pięknych. Miniatury nie są sygnowane ale mogą pochodzić z grona rosyjskich miniaturzystów, których najsłynniejszym przedstawicielem w tym czasie był Piotr Zharkow (ros. Пётр Жарков). Obrazy upamiętnić miały dokonaną przez Pawła I  restytucję żeńskiego Orderu św. Katarzyny Męczennicy. Car stworzył ostateczną wersję statutów niezmienioną do roku 1917.

 

Księżniczka Aleksandra (1783-1801) była najstarszą córką cara Pawła I. W 1799 roku wyszła za mąż za Józefa, arcyksięcia austriackiego.

Grand Duchess Alexandra Pavlovna of Russia, Archduchess of Austria (ros. Великая княжна Александра Павловна).

Princess Alexandra was the eldest daughter of Tsar Paul I. In 1799, she married Joseph, archduke of Austria. The miniature is inscribed on the backing card in ink: Madame la grand duchesse Alexandre, and faintly in pencil: now L … Austria. Watercolour on ivory , 8.2 x 7.0 cm, c.1796

.

Księżniczka Helena (1784-1803) była drugą córką cara Pawła I. W 1799 roku wyszła za mąż za Fryderyka Ludwika, księcia Mecklenberg-Schwerin.

Grand Duchess Elena Pavlovna of Russia, Princess of Mecklenburg-Schwerin         ( ros. Великая Княжна Елена Павловна).
Princess Helena  was the second daughter of Tsar Paul I. In 1799, she married Frederick Ludwig, Prince of Mecklenberg-Schwerin. The miniature is inscribed on the backing card in ink: Madame La Grande Duchesse Helene. Watercolour on ivory,  8.2 x 7.1 cm , c.1796
.

Księżniczka Maria (1786-1859), była trzecią córką cara Pawła I. W 1804 roku wyszła za mąż za Karla Friedricha, Wielkiego księcia Sachsen-Weimar-Eisenbach.

Grand Duchess Maria Pavlovna of Russia, Grand Duchess of Saxe-Weimar-Eisenbach (ros. Великая княжна Мария Павловна).

Princess Mary was the third daughter of Tsar Paul I. In 1804, she married Charles Frederick, grand duke of Saxe-Weimar-Eisenbach. The miniature is inscribed on the backing card in ink: Madame La Grande Duchesse Marie. Watercolour on ivory 8.2 x 7.1 cm , c.1796

.

.

Księżniczka Katarzyna (1788-1819) była czwartą córką cara Pawła I. W 1809 roku, wyszła za mąż za Jerzego, księcia Oldenburg , który zmarł w 1812 roku. W 1816 r. wyszła za mąż za Wilhelma I, króla Wirtembergii.

Grand Duchess Catherine Pavlovna of Russia, Queen of Würtemberg (ros.Великая княжна Екатерина Павловна).

Princess Catherine was the fourth daughter of Tsar Paul I. In 1809, she married George, duke of Oldenburg, who died in 1812. In 1816, she married William I, king of Württemburg. The miniature is inscribed on the backing card in ink: Madame La Grande Duchesse Catherine. Watercolour on ivory  8.2 x 7.0 cm , c.1796

 

 

……..

Royal Collection Trust –  2010

Vanessa Remington – Victorian Miniatures: In the Collection of Her Majesty The Queen: 1-2

.

 

British School, 19th century

Princess Clementina Sobieska (1702-1735) c. 1848.

 

Reginald Easton (1807-1893)

Princess Elizabeth of Hesse, later Grand Duchess Serge of Russia (1864-1918). Inscribed 1868

.

Eduardo de Moira (1817-1887)

Princess Victoria of Edinburgh (1876-1936) later Grand Duchess Vladimir of Russia. Signed and dated 1881.

 

View records in Online Collection

 

Już za dwa dni dom aukcyjny Sotheby’s przeprowadzi licytację  w całości poświęconą miniaturom portretowym. W ten sposób ulegnie rozproszeniu kolejna poważna kolekcja miniatur, tym razem zgromadzonych przez Erikę Pohl-Ströher.

Erika Pohl-Ströher swoje bogactwo zawdzięczała dziadkom, Franzowi i Marie Ströher, którzy w XIX wieku założyli firmę do pielęgnacji włosów i kosmetyków Wella AG. Kiedy Procter & Gamble kupił firmę za ponad 4 miliardy dolarów w 2003 roku, Erika otrzymała ponad miliard dolarów za 23% udziałów. Kolekcjonerka zgromadziła dużą kolekcję europejskich miniatur portretowych od XVI do XIX w. Znajdowały się w niej dzieła Nicholasa Hilliarda, Rosalby Carriera, Jeana Etienne’a Liotarda, Heinricha Friedricha Fügera, Jeana- Baptiste Augustina czy Moritza Michaela Daffingera.

Erika Pohl-Ströher zmarła w grudniu 2016 r; w wieku 97 lat.

W ubiegłym roku sprzedano część zbioru a w najbliższy czwartek zlicytowane zostaną pozostałe miniatury.

 

Poniżej kilka wybranych pozycji ze zbliżającej się aukcji.

 

Josef Maria Grassi (1758 – 1838)
PORTRAIT OF A LADY, CIRCA 1790
Watercolour and bodycolour on ivory, gilt-metal frame with white enamel border
59 mm.
.

 

Josef Maria Grassi (1758 – 1838)
PORTRAIT OF A LADY, TRADITIONALLY IDENTIFIED AS MRS LAMPI.
Watercolour and bodycolour on ivory, silver-gilt frame with outer silver open-work decorations set with diamonds, 98 by 72 mm.

.

.

Joseph Marie Bouton (1768 – 1823)
PORTRAIT OF A BROTHER AND SISTER, CIRCA 1795
Watercolour and bodycolour on ivory, gilt-metal mount;  signed lower centre: Bouton, 77 mm.

.

.

 

Jean Antoine Laurent (1763 – 1832)
PORTRAIT OF A LADY HOLDING A SHEET OF MUSIC, CIRCA 1800
Watercolour and bodycolour on ivory, gilt-metal mount, gilt-wood frame; signed lower right: Laurent, 78 mm.

 

.

.

 

Emanuel Thomas Peter (1799 – 1873)
PORTRAIT OF PRINCE FERDINAND PHILIPP (1844-1921) AND PRINCE LUDWIG AUGUST (1845-1907) OF SAXE-COBURG AND GOTHA.
The sitters in this miniature are the two eldest children of Prince August of Saxe-Coburg and Gotha and his wife Princess Clémentine of Orléans, daughter of Louis Philippe, King of the French. Prince Ferdinand joined the army and also formed an important collection of coins. In 1875 he married his cousin Louise, Princess of Belgium. Three years earlier, in 1871, his brother, Prince Ludwig August travelled to Brazil where he married Princess Leopoldina, daughter of Emperor Pedro II.
Watercolour and bodycolour on ivory, gilt-metal frame, the reverse engraved with the sitter’s names; signed and dated lower left: Em: Peter. [1]847
132 by 99 mm.
…………….
09 lipca 2019.
Do wpisu pojawił się komentarz czytelnika odnoszący się do dwóch miniatur z tej aukcji. Publikuje zdjęcia , opisy i zapraszam do dyskusji.
.
poz.34
French School, circa 1750
PORTRAIT OF A LADY
Watercolour and bodycolour on vellum, ormolu frame with ribbon-tie surmount,
.
.
poz.112
Heinrich Friedrich Füger (1751 – 1818 )
PORTRAIT OF THREE LADIES
Watercolour and bodycolour on ivory, silver-gilt frame; signed and dated lower left: Füger / 1791 , 114 mm.

Provenance

With Wildenstein, by 1912;
with Galerie Rosenaum, Berlin & Frankfurt, by 1928;
Leo R. Schidlof (d. 1966), London, by 1956;
by descent until;
sale, Geneva, Christie’s, November 1994, lot 148

 

.

 

http://www.sothebys.com/en/auctions/2018/pohl-stroher-collection-l18322.html
https://www.sothebys.com/en/auctions/2019/miniatures-part-2-l19323.html

 

 

 

 

W najbliższy czwartek berliński dom aukcyjny Bassenge przeprowadzi kolejną aukcję w całości poświęconą miniaturom portretowym. Zostanie licytowane 129 prac , lecz ich poziom artystyczny  jest dużo niższy, w porównaniu do oferty z jesieni ubiegłego roku. O aukcji tej  wspominałem w grudniowym wpisie omawiając portrety Lesseura i Marszałkiewicza jakie znalazły się w sprzedaży.

Na aktualnej aukcji pojawi się jedna polska miniatura. To portret mężczyzny w ciemnozielonej kurtce z czarnym aksamitnym kołnierzem i zieloną kamizelką. Malowana akwarelą i gwaszem na kości słoniowej praca opatrzona została podpisem i datą – Włodarski 1837.

Autor pozostaje całkowicie anonimowy. Jego nazwiska na udało się potwierdzić w żadnym źródle poświęconym miniaturom.

Moim zdaniem to kolejny emigrant polityczny , który po upadku powstania listopadowego opuścił kraj. Posiadając jakieś uzdolnienia artystyczne próbował zapewne zarabiać na malowaniu, modnych wówczas miniatur portretowych.

.

03.06.2019

Miniatura nie została sprzedana na aukcji i obecnie widnieje w ofercie  after-sale za 250 euro.

09.09.2019r.

Nazwisko Włodarski pojawia się nam na innej miniaturze. Tym razem jest to portret kobiety, sygnowany i datowany rokiem 1835.

Za informacje dziękuje Panu Janowi z Kanady.

Może tym tajemniczym autorem prac jest Jan Włodarski – porucznik, uczestnik Powstania listopadowego, którego nazwisko pojawia się w opracowaniu autorstwa Jana Stranda ” Polskie Powstanie listopadowe i Morawy w latach trzydziestych XIX wieku”. Z zamieszczonej adnotacji wynika, że wyjechał do Francji.

http://sobotka.uni.wroc.pl/wp-content/uploads/2017/06/Sobotka_6_1951_1_195-224.pdf

Z innego źródła możemy dowiedzieć się, że Jan Włodarski, pochodził z miejscowości Głowaczów w woj. sandomierskim. W 1831 roku działał jako porucznik oddziału partyzanckiego. Po upadku powstania przez Morawy dostał się do Francji. W 1832 roku mieszkał w Lunel, a następnie w Le Puy. Członek Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.

https://grajewiak.pl/index.php/opracowania-o-grajewie-i-okolicy/435-potyczka-pod-wsia-ruda-1831-r

.

.

.

 

Kontynuując podjęty temat zajmiemy się dzisiaj miniaturowymi wizerunkami Stanisława Augusta Poniatowskiego umieszczonymi na tabakierach. Tabakier związanych z osobą ostatniego króla Polski, po latach rozbiorów a następnie po niszczycielskich zawieruchach dwóch ostatnich wojen, zachowało się niewiele.

Na Wystawie Przedmiotów Sztuki i Starożytności w Lublinie w 1901 roku pokazano dwie złote tabakiery. Jedna stanowiła własność Elizy Szydłowskiej a miał ją otrzymać od króla w 1787  jej przodek – gen.Teodor Szydłowski. Druga jak odnotowano, należała do Ludwika Świeszewskiego. Na wystawie warszawskiej w roku 1912 eksponowano również dwie pozycje a na wystawie w Lublinie w 1921 znajdowała się tabakierka będąca królewskim podarunkiem dla Marcelego Bacciarellego.

” Znacznie więcej informacji o tabakierach Stanisława Augusta Poniatowskiego znajdujemy w archiwaliach i licznych relacjach pamiętnikarskich. Dzięki nim mogliśmy wykorzystać nieznane dotychczas materiały dotyczące prezentów poczynionych przez króla w ostatnich latach panowania. Stanisław August wzorem innych monarchów chętnie i w miarę możności hojnie obdarzał rozmaitymi prezentami, wśród których tabakiery zajmowały niepoślednie miejsce.

Podczas podróży „na Ukrainę i do innych ziem koronnych od 23 lutego 1787 r. do dnia 22 lipca 1788r. trwającej” król pomimo ciężkiej sytuacji gospodarczej kraju, potrafił się zdobyć na niezmiernie kosztowne upominki, którymi obdarował rosyjskich dygnitarzy. Książę Szuwałow dostał złotą tabakierę z portretem króla, ujętą w ramkę wysadzaną brylantami,której wartość wynosiła 1400 dukatów , księżna Romanowa została obdarowana podobną puszeczką w cenie 1200 dukatów , księżna Leonia Naryszkina otrzymała tabakierkę z sardoniksu z brylantami i portretem króla malowanym en grisaille , wartości 1000 dukatów ” (Jan Stankiewicz – Dzieje tabakiery. Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1976).

Archiwa wspominają o podobnych prezentach , którymi  uhonorowani zostali przedstawiciele dworu brytyjskiego – Lord Dalrymple czy też poseł Whitworth jak i dworu berlińskiego – hr. von Schulenburg czy minister Buchholz, który został obdarowany owalną złotą tabakierką.

Przedstawiciele arystokracji polskiej , przedstawiciele królewskiego dworu , wojskowi również zaszczycani byli  tabakierami . Podobnie jak na innych dworach , tak i na dworze Stanisława Augusta istniał regulamin dotyczący wartości rozdawanych przez króla prezentów, uzależnionych od stanowiska bądź wielkości wyświadczonych usług.

.

 

Tabakiery z wizerunkami Stanisława Augusta znajdowały się pośród innych pamiątek po królach polskich w Szkatule Królewskiej, przechowywanej w zbiorach Czartoryskich. Pamiątki te zgromadzone zostały przez ks.Izabelę Czartoryską  na początku XIX wieku. Ostatnim przedwojennym właścicielem skarbów był książę Augustyn Czartoryski.  Zbiory te należały do najcenniejszych w Muzeum Czartoryskich i zostały w lipcu 1939r. przewiezione z Krakowa do majątku w Sieniawie i tam ukryte w piwnicach oficyny pałacowej. W Szkatule znajdowały się wówczas 72 przedmioty, dokładnie opisane i sfotografowane. Decyzja ulokowania depozytu właśnie tam, była dużym błędem. 14 września 1939 roku Sieniawa została zajęta przez wojska okupacyjne, a murarz zdradził Niemcom położenie skrytki ze skarbami. Żołnierze ograbili schowek ze złotych przedmiotów.

Dzisiaj znajdują się one na liście dóbr kultury utraconych w czasie II wojny światowej.

.

.

Tabakierka z portretem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego* Szkatuła Królewska

.

Tabakierka kolista z portretem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego* Szkatuła Królewska

.

Tabakierka z wizerunkiem Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Ze zbiorów Muzeum Sztuki Uniwersytetu Jagielońskiego w Krakowie.

http://kolekcje.mkidn.gov.pl/katalog-strat-wojennych/obiekt/?obid=14455

 

 

……………………………………………………………………………………………………………

Miniatura wykonana ok 1795 r. przez Wincentego de Lesseur (Lesserowicza) ukazująca pierwszą żonę artysty.

.

 

.

Jednym z najwybitniejszych miniaturzystów czasów Stanisławowskich był Wincenty de Lesseur [Lesserowicz] (1745-1813), syn Fryderyka, spolonizowanego Francuza, pułkownika wojsk koronnych i Polki Anny z Rudkowskich. Wincenty od lat młodzieńczych związany był z polskim dworem królewskim, na którym pełnił najpierw rolę pazia, potem szambelana. Naukę malarstwa pobierał na Zamku Królewskim w Warszawie, w zorganizowanej przez Stanisława Augusta Poniatowskiego „Malarni” Marcello Bacciarellego i jego żony Fryderyki Richter, znanej drezdeńskiej miniaturzystki. Z pracowni tej wyniósł miękki i delikatny sposób malowania a także stonowaną, szarą kolorystykę. Na jego twórczość wpływ miała także sztuka wiedeńskiego miniaturzysty Heinricha Friedricha Fügera, z którą zetknął się w końcu lat 80. XVIII w.

Prawdopodobnie około 1785 roku Lesseur ożenił się z tancerką krakowską Urszulą Kaczkowską, z którą miał syna Leona. To ją 10 lat później uwiecznił na prezentowanej miniaturze. Ten wyrafinowany portret przedstawia jasną sylwetkę młodej kobiety umieszczoną na szarobrunatnym tle. Urszula ubrana jest w gładką perłową suknię przewiązaną liliową szarfą. Na strój ten składa się dopasowany stanik (góra) i spódnica z udrapowaną warstwą wierzchnią podpiętą złotą frędzlą. Przypomina suknię poloneskę popularną w Polsce do ostatniej dekady XVIII wieku. Kasztanowe, lekko pudrowane włosy kobiety uczesane są w modną, wysoką fryzurę, upiętą najprawdopodobniej na specjalnym czepku – szynionie. Ozdabia je wstążka w kolorze sukni oraz upięty w tyle głowy bladoniebieski welon. Urszula ubrana jest i uczesana zgodnie z duchem czasów, czyli w stylu Dyrektoriatu. W tym okresie kobieca sylwetka zaczęła wykazywać rosnące zamiłowanie do prostoty. Przede wszystkim stawała się węższa i nie wymagała już stosowania rogówki, czyli specjalnego stelaża do spódnicy. Można podejrzewać, że tylko tył spódnicy Urszuli był uformowany na przywieszonej w pasie poduszce. Kobieta opiera się o cokół z kamienia, ozdobiony płaskorzeźbą o antycznym charakterze, co również doskonale wpisuje się w charakter czasów. Prawą dłonią podpiera podbródek. Gest ten nadaje portretowi nastrój melancholijnej zadumy, z którym doskonale współgra kolorystyka miniatury.

Najczęstszym podobraziem miniatur jest kość słoniowa. Nie inaczej jest w przypadku tego portretu. Kość słoniowa cięta była na cienkie płytki, które następnie szlifowano, polerowano, wybielano i odtłuszczano. Na takim podkładzie wstępnie szkicowano postać i ją podmalowywano od jasnych tonów do ciemniejszych. Ogólna zasada malowania miniatur mówiła także o tym, że malując przechodziło się od partii górnych ku dołowi. Miniaturę często wykańczano stosując metodę punktowania, czyli nanosząc czubkiem pędzla (najczęściej okrągłym, spiczastym pędzlem z włosia kuny) drobne punkciki. W prezentowanym portrecie tło, karnacja i częściowo strój opracowywane zostały techniką tzw. wilgotnej kropki, która jest metodą bardziej miękką od punktacji „suchym” pędzlem. Natomiast materia sukni została namalowana długimi dyskretnie lawowanymi (warstwowo nakładanymi) pociągnięciami pędzla.

Miniatura pochodzi z kolekcji Edwarda Rastawieckiego (1805-1874), badacza polskiej sztuki i kultury. Jego niewielki, bo liczący ponad 40 miniatur zbiór, tworzony był z ogromnym znawstwem. Interesowała go wyłącznie twórczość polskich artystów, reprezentujących środowisko warszawskie, działających w końcu XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku. W 1870 roku kolekcja została zakupiona przez Seweryna Mielżyńskiego i ofiarowana Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Od 1882 roku zbiór znajdował się w „Galerii artystów i rzeczy polskich” w Muzeum im. Mielżyńskich. Obecnie miniatura stanowi depozyt Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

 

Paulina Szeląg

Muzeum Narodowe w Poznaniu.

02.03.2015